Het beroep met gevaar voor eigen leven;

De kroongetuigeadvocaat
Het verhaal van Onno de Jong

Geschreven door: Danielle Jacobs, Marloes Allertz, Bo Blezer, Julie Hermans en Tess Cartigny

Inleiding
Liquidaties komen relatief vaak voor in kringen rond de georganiseerde misdaad. De drempel ligt veel lager dan voorheen. Over het algemeen zijn de daders nog redelijk jonge mannen die in het bezit zijn van automatische vuurwapens en bijbehorende munitie. Steeds vaker vinden de liquidaties ook gewoon overdag en op straat plaats. Wie er op dat moment als omstander dan ook bij betrokken wordt in de vorm van een schampschot of iets dergelijks, wordt door de daders én de opdrachtgevers dan ook voor lief genomen. Voor deze mensen is een mensenleven niets waard, zeker gezien het feit er al enkele vergismoorden voorbij zijn gekomen en er dus onschuldige mensen zijn vermoord.

Het Marengo-proces
Waar het hele verhaal begon; justitie doet onderzoek naar het Marengo-proces. De naam Marengo heeft zelf geen specifieke betekenis of link naar deze zaak, Marengo is een willekeurig uitgekozen naam en staat doorgaans bekend als een stof.

In het Marengo-proces staan er in totaal zeventien verdachten terecht voor verschillende gepleegde moorden en pogingen tot moord. Van chauffeurs tot schutters, alles was gedurende deze liquidaties tot in de puntjes georganiseerd. Ridouan T. en Saïd R. zijn de mannen die hoofdelijk worden vervolgd voor het opdracht geven tot deze moorden, zij worden beiden verdacht voor het leiden van deze criminele organisatie.

De moord op Derk Wiersum 
Justitie kreeg de mogelijkheid om deals te sluiten met de kroongetuigen. Nabil B. (de rechterhand van Ridouan Taghi) is een van de bekende kroongetuigen waar justitie een deal mee gesloten heeft. Deze deal komt voor Nabil B. echter niet zonder prijs, Ridouan Taghi en zijn handlangers nemen keihard wraak en vermoorden zijn broer. Een jaar later wordt ook zijn advocaat, Derk Wiersum, vermoord. Nederland was in shock, hoe gaat het nu verder en wat betekent dit voor de advocatuur?

De moord op Derk Wiersum was voor Onno de Jong en zijn vrouw het begin van een horrorstory. Net als Derk Wiersum is ook Onno de Jong de advocaat van een kroongetuige die informatie deelt over de zogenoemde ‘Mocro Maffia’ en loopt hij hierdoor groot gevaar. 18 september 2019 begon voor Onno de Jong net als alle andere dagen, totdat hij een telefoontje kreeg van het Openbaar Ministerie met de opdracht om binnen te blijven. Met veel beveiliging is Onno de Jong die dag van zijn kantoor naar huis vervoerd en kregen hij en zijn vrouw de opdracht om alle spullen te verzamelen en per direct te vertrekken naar een safe house. Sinds die dag is alles veranderd voor Onno de Jong en zijn vrouw.

De kroongetuigeadvocaat
Met de invoering van de kroongetuigen is een nieuw vak ontstaan, de kroongetuigeadvocaat. Zelfs een zware crimineel kan niet zonder een bekwame raadsman. Een kroongetuige is iemand die zich schuldig heeft gemaakt aan het uitvoeren van strafbare feiten en vervolgens meewerkt aan de vervolging van andere criminelen door het geven van informatie over zijn voormalige opdrachtgevers of handlangers. De gegeven informatie wordt vervolgens gewogen door het OM. Komt het OM tot het besluit dat ze met de kroongetuige in zee willen, dan kan er onderhandeld worden over de strafvermindering die de kroongetuige eventueel krijgt. Deze strafvermindering kan maximaal de helft zijn van de eigenlijke straf. Na het proces kan een kroongetuige met een andere identiteit in een getuigenbeschermingsprogramma van het OM verdwijnen.

Onno de Jong
Even een terugblik in de carrière van Onno de Jong. Het begint voor hem allemaal met ‘Passage’, het megaproces rond een aantal huurmoorden. Een van de verdachten in het proces is Fred R. Nadat Fred R. is veroordeeld in eerste aanleg geeft hij aan dat hij wil overstappen naar justitie. Zijn toenmalige advocaat, Peter Plasman, geeft aan dat hij hem niet nogmaals met gevaar voor eigen leven wil bijstaan. Dit is het moment waarop Onno de Jong werd gebeld door een Officier van Justitie met de vraag hoe hij staat tegenover het bijstaan van kroongetuigen. Zonder er ook maar over na te denken antwoordde Onno de Jong dat hij er geen principiële bezwaren tegen had. Vanaf de eerste kennismaking klikte het goed tussen hem en Fred R. en vanaf dat moment was zijn carrière als kroongetuigeadvocaat gestart. Hiermee is Onno de Jong de advocaat van de drie bekendste kroongetuigen uit de Nederlandse misdaadgeschiedenis: Fred Ros, Tony de G. en Nabil B.

Al snel merkt Onno de Jong dat een kroongetuige bijstaan heel anders is dan het bijstaan van een gewone verdachte. Een kroongetuige zegt vaarwel tegen familie en vrienden. De enige die nog bij de kroongetuige komt is zijn advocaat, het contact is dan ook veel intensiever. Je bent niet alleen zijn juridisch raadsman maar ook zijn vertrouwenspersoon; dit leverde tussen Onno de jong en Fred R. een echte vriendschap op. Met deze zaak heeft Onno de Jong het vak van kroongetuigeadvocaat zich eigen gemaakt, en dit is nog maar slechts het begin. Later staat hij zonder enige twijfel ook Tony de G. in het Eris proces en Nabil B. in het Marengo proces bij.

De keerzijde van de advocatuur
Er is echter ook een vervelende keerzijde aan het vak. Een paar dagen nadat de deal was gesloten met Nabil B. is zijn broer geliquideerd door de Mocro Maffia. Dit opende de ogen van Onno de Jong. Als de Mocro Maffia in staat is de broer van een kroongetuigen te liquideren, is een moord op de advocaat ook niet langer ondenkbaar. In 2018 worden Onno de Jong en zijn vrouw geadviseerd om eens rond de tafel te gaan met de CCB (Crisis en Conflictbeheersing van de Nationale Politie), maar op het moment dat ze daar aankomen heeft het CCB geen idee wat ze komen doen. De CCB zag geen gevaar voor advocaten van kroongetuigen, niet voor Onno de Jong in het proces als voor Derk Wiersum in het Marengo proces. Een jaar later, op 18 september 2019 is het te laat; advocaat Derk Wiersum wordt geliquideerd.

Na deze gebeurtenis gaan er dan toch alarmbellen rinkelen bij de CCB. Onno de Jong en zijn vrouw worden in veiligheid gebracht door middel van een beveiligingsprogramma dat kort daarna door minister Grapperhaus van het OM wordt overgeheveld naar de NCTV (Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid). De veiligheidsmaatregelen lopen het eerste halfjaar op rolletjes. Hierna is volgens de NCTV de beveiliging niet langer noodzakelijk en werken zij hier dan ook niet meer in mee. Hier laten Onno de Jong en zijn vrouw het niet bij zitten, zij vrezen voor hun leven en vragen een tweede gesprek aan. Hier blijkt dat het onbespreekbaar is om het afschaffen van de veiligheidsmaatregelen op zijn minst te heroverwegen.

Het beroep met gevaar voor eigen leven…
Op 10 juli 2020 besluit Onno de Jong om Nabil B. bij te staan als advocaat. Met deze beslissing stelt hij onbewust zijn eigen veiligheid zeker. De NCTV meldt diezelfde dag nog dat het afbouwen van de veiligheidsmaatregelen niet langer aan de orde is en dat alles bij het oude blijft. Voor Onno de Jong is het dus eind goed al goed, maar dit heeft hij niet te danken aan de overheid. Het beveiligingsprobleem van de kroongetuige advocaat is niet opgelost door de overheid, maar door Onno de Jong zelf. Hij moest zijn leven in nog groter gevaar brengen, door Nabil B. bij te staan, om de veiligheid van zijn leven te verzekeren.